Malta u l-politika

Kien hemm min staqsieni ghaliex ma niktibx fuq il-vjolenza. Ir-risposta hija awtomatika. Il-vjolenza lili tqazzizni. Issir fejn issir u jaghmilha min jaghmilha. Il-vjolenza hija marka sewda fis-socjeta Maltija u x-xena politika thammget ukoll mill-vjolenza. Hasra ghax Malta suppost pajjiz Kattoliku. Inhossni niddarras nikteb fuq il-vjolenza ghax inpoggi lili nnifsi minflok il-vittmi u nista nimmagina min x’hiex jghaddu. Il-familji wkoll tal-vittmi jghaddu minn martirju shih. Ghalhekk id-decizjoni li kont hadt meta bdejt din il-website kienet li ma niktibx fuq il-vjolenza ghalinqas fuq il-vjolenza fizika … sakemm poggejt bilqeghda quddiem it-television u qlibt fuq in-Net nhar it-Tlieta 10 ta’ Frar 2004. Dak li rajt dejjaqni. Mhux ghax il-vjolenza li pingew tan-Net qalu li kienet mill-Laburisti imma ghal-fatt li wara hafna snin il-Partit Nazzjonalista ghadu sal-lum jigranfa mal-argumenti tal-vjolenza u juza din l-iskuza biex il-poplu ma jharisx lejn il-vizibilu ta’ problemi li ghandna llum. Iridu lil poplu jitfa harstu lura lejn il-passat fi zmien meta llum l-pajjiz hu mifni minn problemi kbar, tant li Dr. Fenech Adami fil-bidu ta’ Frar 2004 habbar li ser jirrizenja minn kap tal-PN imbaghad minn Prim Ministru. U r-rabja tieghi ghal dak li ghamlu tan-Net ma hallitlix ghazla ohra hlief li naghmel din il-pagna. U ghaliex din il-pagna? Ghax trid tkun arci giddieb u dizonest biex tghid li kienu n-Nazzjonalisti li kienu l-vittmi. Il-vittmi kienu anke fuq in-naha Laburista anzi kienu hafna l-vittmi Laburisti. Hemm min irid inessi dawn il-fatti li gejjin. Ghal darb’ohra maltapolitics.com tfakkar dak li l-PN irid inessi. Hemm min jahseb li l-Laburisti ma jweggghux meta jissawtu, donnu n-Nazzjonalisti biss ihossu l-vjolenza, donnu l-Laburisti mhux bnedmin tad-demm u l-laham ukoll. Ghalhekk meta tisimghu u taraw lin-Nazzjonalisti jippozaw u jilghabuha tal-vittmi ftakkru li fil-waqt li l-ebda vjolenza fizika ma hija accettabli, in-Nazzjonalisti innifishom uzaw vjolenza kontra l-Laburisti u li gej huma ftit mill-kazijiet. Huma ftit ghax kif diga ghidt ma niehux gost nikteb fuq dan is-suggett u huma ftit ghax nahseb li l-kazi li ser infakkarkhom fihom huma bizzejjed biex tinfaqa’ l-buzzieqa Nazzjonalista dwar il-vjolenza. Mela sinjuri tan-Net la krejtuha oqghodu ghaliha!. Fl-ahhar nett biex hadd ma jifhimni hazin, jien nikkundanna KULL vjolenza li ssir, irrispettivament minn min iwettaqha u tkun fuq min tkun.

22 ta’ Novembru 1981

Attakk fuq Laburisti waqt dimostrazzjoni f’Haz Zebbug

 

Waqt dimostrazzjoni organizzata mill-Ghaqda Zghazagh Socjalisti f’Haz Zebbug u meta n-nies waslu f’Misrah San Filep dehru jintefghu minn fuq il-kazin Nazzjonalista balavostri, pilastri u fliexken (uhud minnhom bl-ispirtu tal-melh).

 

Dawk li weggghu kienu:

John Tabone (22 sena)

Vincent Bartolo (23 sena)

Francis Sultana (31 sena)

Stella Scicluna (43 sena)

Rita Saliba (29 sena)

Noel Saliba (7 snin)

David Galea (26 sena)

 

Dawk li weggghu aktar gravi u nzammu l-isptar kienu:

Lawrence Vella

Anthony Grech (35 sena)

Vincent Schembri (24 sena)

James Grech – Surgent (31 sena)

Tony Galea (19 il-sena)

Raymond Portelli - Pulizija

 

Ix-xarabank tal-pulizija imkissra bl-ammont ta’ cnagan li faqghulha s-saqaf. Ahseb u ara xi gralhom dawk in-nies li kienu hdejha.

 

Whud mill-vittmi

  

 

Ta’ stmerrija kienet id-dikjarazzjoni li kien ghamel Louis Galea wara l-incidenti fejn qal li, “l-opramorta waqghet fuq ix-xarabank tal-pulizija.” Biex naraw jekk l-opramorta waqghetx jew INTEFGHET ghandna dawn ir-ritratti.

  

 

31 ta’ Marzu 1982

Luqa

 

Waqt li numru kbir ta’ Nazzjonalisti kienu l-ajruport jistennew il-wasla ta’ Dr. Fenech Adami minn Ruma sar tkissir kbir u nsensat. Tkissru pajpijiet, toilets,  twieqi, bibien, suffetti, telephones, tizjin, qsari, dust bins ecc. Din il-vjolenza kollha saret minghajr l-ebda raguni u f’post pubbliku.

 

 

Novembru 1983

Hazna kbira ta’ armi tinstab ghand in-Nazzjonalisti.

 

Niftakru li Dr. Fenech Adami waqt dibattitu fuq it-television ma’ Dr. Karmenu Mifsud Bonnici qabel l-elezzjoni tal-1987 kien qal:

 

“KIEN HEMM PERSUNA RESPONSABLI U TA' MIN JIRRINGRAZZJAHA LI WARA L-ELEZZJONI, META SAR JAF LI KIEN HEMM DAN IN-NUMRU LIMITAT TA' ARMI …GHALAQHOM F'KAXXA MAGHLUQA . . . TISTA TIMXI B'MOD AKTAR RESPONSABBLI BHAL DAN?”

 

Innutaw li Dr. Fenech Adami kien qieghed jipprova jghatti l-periklu li kelna ma’ saqajna. L-ewwel qal li l-ammont ta’ armi kien “limitat”. Din il-hazna “limitata” kienet tikkonsisti:

-         Bombi tal-gas tad-dmugh

-         Hand grenades

-         Bullets

-         Rifles

-         Sten gun

-         Pistoli

-         Revolvers

-         Lembubi

-         Snieter

-         Skratac

-         bombi Molotov

 

Ma’ dawn kien hemm apparat tal-kommunikazzjoni bhal:

-         Transmitters

-         Aerials

-         Cordless telephones

 

Kollox kien jindika li dak li nstab kien parti minn organizzazzjoni sigrieta. Imbaghad minflok ma canfar lil dawk li zammew dawn l-armi, Dr. Fenech Adami fahhar dak li sar anzi qal li min kellu dawn l-armi kien “responsabbli”. Fi zmien meta n-Nazzjonalisti kienu attivi f’sensiela ta’ attakki vjolenti trid tkun bla kuxjenza biex tghid li sar sew li dawn l-armi gew mahzuna minflok gew mikxufa biex issir l-investigazzjoni necessarja dwar dan il-kaz.

 

Wiehed m’ghandu qatt jinsa li dawn l-armi ma setghux kellhom skop iehor hlief dak li jintuzaw kontra l-Laburisti.

 

Revolvers, pistoli u munizzjon imgezwra f'gazzetti tal-PN

 

 

Aktar armi u munizzjon

 

Revolvers u munizzjon

 

Hand grenade u munizzjon

 

Gas tad-dmugh

 

Meta l-PN hedded li juza l-vjolenza

 

 

Novembru 1986

L-incidenti f’Tal-Barrani.

 

Nahseb li smajtu bl-incidenti li sehhew fl-1986. Kienet riesqa l-elezzjoni li saret is-sena ta’ wara. Il-PN kien ghamel ruxmata mass meetings madwar Malta u Ghawdex. Ried ukoll jaghmel mass meeting fiz-Zejtun. Kellhom kull dritt. Dan id-dritt haduh fil-qorti wkoll. Imma ma kellhom l-ebda dritt joholqu sitwazzjoni provokattiva li setghet u fil-fatt wasslet ghall-vjolenza. Il-Gvern minn naha tieghu kellu kull dritt jiehu azzjoni sabiex dan il-meeting ma jsirx minhabba l-possibilita kbira ta’ incidenti. L-istess ilu jsir ghal snin twal mill-Gvern Ingliz fl-Irlanda ta’ Fuq dwar marci organizzati mill-Orangemen. Dawn jitwaqqfu milli jimmarcjaw f’zona fejn hemm il-Kattolici. Ma jfissirx li l-Orangemen m’ghandhomx dritt jimmarcjaw fejn iridu imma l-Gvern Ingliz permezz tal-armata u l-pulizija jwaqqfu dan il-marc minhabba l-inkwiet li jista’ jinqala. Tghid il-PN ser jghid lil Tony Blair li l-gvern tieghu mhux demokratiku?

 

Dwar l-incidenti f’Tal-Barrani hlief fuq kemm qalghu inkwiet il-Laburisti ma smajniex. Tridx naraw x’qal bil-gurament fil-qorti partitarju Nazzjonalista?

 

Nazzjonalista qal li fit-30 ta’ Novembru 1986 kien iltaqa’ ma’ partitarji ohra hdejn l-istamperija tal-Partit Nazzjonalista biex flimkien jibqghu sejrin ghall-meeting. Huwa tela’ fuq trakk u x’hin waslu hdejn ir-roundabout ta’ Sta Lucija, kulhadd nizel minn fuq dan it-trakk u flimkien baqghu mexjin bil-mod lejn iz-Zejtun. “Ahna u telghin rajt li kien hemm xi nies fost dawk li kienu se jattendu ghall-meeting tal-Partit Nazzjonalista, li qalghu xi cnagen mill-hajt li kien hemm mal-genb. Dak il-hin kien hemm ukoll Louis Galea li kellu f’idejh il-microphone u beda javza biex hadd ma jmur aktar il-quddiem u beda javza ukoll biex kulhadd jibqa’ flimkien. Fit-triq Tal-Barrani kien hemm xi nies hdejn ir-Roc-A-Go li kienu qeghdin jisparaw, li kienu boghod xi tlett kwarti ta’ mil. Jiena nghid li ma nistax nghid jekk dawn kellhomx arma tan-nar f’idejhom pero’ nghid ukoll li l-isparaturi kienu qeghdin jidhru. Ahna bqajna sejrin bil-mod il-mod u fil-fatt Louis Galea kompla javza sabiex ma nghagglux u nimxu bil-mod. Kif komplejna navvanzaw bil-mod il-mod, dawk in-nies li jien stajt nara qabel hdejn ir-Roc-A-Go irtiraw lura. Kif wasalna fil-fatt hdejn ir-Roc-A-Go jien stajt nara li kien hemm xi karozzi pparkjati mal-hajt ta’ l-istess Roc-A-Go. Xi nies minn dawk li kienu qeghdin fost il-folla u li kienu, fl-opinjoni tieghi, se jattendu ghall-meeting tal-Partit Nazzjonalista, ghajtu “Dawk taghhom”, cioe ghall-karozzi u f’daqqa wahda dawn bdew ikissru dawn il-karozzi. Nikkalkula li kien hemm xi hames karozzi. Nghid li dawn il-karozzi tfarrku u gratilhom hafna hsara.”

 

Mela l-partitarji Nazzjonalisti huma responsabbli wkoll ghar-rebus fit-Triq tal-Barrani. Ta’ min wiehed jinnota wkoll li l-Partit Nazzjonalista ma kellux permess jaghmel dimostrazzjoni jew marc kif fil-fatt ghamel minn hdejn Sta Lucija. Kien jidher ghalhekk li l-PN kien qieghed ihejji ghal-showdown mal-Laburisti fiz-Zejtun u l-pjan kien li minflok ilaqqa l-partitarji tieghu fiz-Zejtun, il-partitarji jiltaqghu ferm qabel u jimxu flimkien “bil-mod” lejn iz-Zejtun.

 

Din kienet wahda mill-karozzi li tkissru fl-incidenti.

 

Silvio Bondin kien intlaqat minn bullet sparata minn naha fejn kienu n-Nazzjonalisti. Bondin kien fil-periklu tal-mewt qabel saritlu operazzjoni f’St. Lukes.

 

X'hadu n-Nazzjonalisti bil-vjolenza li qalghu f'Tal-Barrani? Xejn!! Hlief forsi xi appogg minn dawk li belghu il-lixka li l-PN hu l-vittma.

 

Sadanittant The Malta Independent tat-30 ta' Jannar 2004 canfret lil Dr. Fenech Adami hekk: “Dr. Fenech Adami's words in 1977 served little and perhaps Dr. Fenech Adami, with the wisdom of so many years at the helm of the country, would perhaps do well to renounce them. And while he is at it, he may also care to renounce too that march on Zejtun where people's lives were risked unnecessarily, as it later turned out.”

 

Nistennew u naraw jekk Dr. Fenech Adami jaghmilx apologija.

 

Mejju 1987

 

Fl-ewwel 48 siegha minn meta l-Partit Nazzjonalista rebah l-elezzjoni ta’ Mejju 1987 mhux anqas minn 27 kazin Laburista jew attakkati.

 

Il-kazin Laburista ta’ Santa Venera gie attakkat u mahruq. Kull ma kien hemm fil-kazin gie misruq jew imkisser. It television gie misruq minn ragel mghammad. Il-hsara tant kienet kbira li saret hsara strutturali fil-bini. Jien personalment rajt din il-hsara kollha ghalhekk naf x’qed nghid. Il-hsara fil-kazin giet stmata li tammonta ghal Lm12,000.

 

Il-kazin Laburista tal-Furjana gie attakkat. Dawk li dahlu gewwa ghamlu dan minn tieqa fil-genb tal-kazin. Il-kazin gie milqut minn tiri minn arma tan-nar x’aktarx machine gun. Kull ma kien hemm fil-kazin gie misruq jew tkisser.

 

Il-kazin Laburista tal-Hamrun gie attakkat u tkisser it-tizjin kollu.

 

Id-dar ta’ Joe Debono Grech giet attakkata. Nazzjonalisti kienu fuq trakkijiet u ghalhekk fl-istess livell tal-gallarija tad-dar tieghu, tefghu gebel u hadid fil-kamra ta’ gewwa. Il-hgieg kollu tkisser u saret hsara fl-ghamara tad-dar. Kien hemm attentat ukoll li jigi sgassat il-bieb tad-dar.

 

Il-kazin Laburista ta’ Birkirkara gie attakkat. Gie uzat trakk biex jitkisser il-bieb ta’ barra tal-kazin. Tkisser kull ma kien hemm gewwa l-kazin. In-Nazzjonalisti telghu ukoll fuq il-bejt u ppruvaw jaqilghu cnagen mill-bejt biex jitfghuhom ghat-triq. Is-showroom ta’ Gala li tigi bieb ma’ bieb mal-kazin giet attakkata wkoll. Tkissret il-vetrina u hafna mill-affarijiet tad-dar li kienu fil-hanut gew misruqa. Dan sar ghal-habta tal-11.30 ta’ filghodu fid-dawl tax-xemx.

 

Il-kazin Laburista tal-Mosta kif ukoll is-Social Club gew attakkati. Minhabba li l-kazin kellu x-shutter imnizzel in-Nazzjonalisti sabuha difficlu jidhlu gewwa ghalhekk marru ghas-Social Club u ghamlu herba shiha.

 

Il-kazin Laburista ta’ Hal Lija gie attakkat ukoll imma dan ukoll kellu x-shutter imnizzel. In-Nazzjonalisti ppruvaw hafna biex jidhlu gewwa u meta raw li ma setghux, daru fuq il-faccata tal-kazin minflok.

 

Il-kazin Laburista ta’ Haz Zebbug gie attakkat u intefa ammont enormi ta’ fliexken lejn il-kazin. Il-hgieg kollu gie mkisser.

 

Il-kazin tal-Bocci ta’ San Bastjan f’Hal Qormi gie attakkat. Dawk li dahhlu gewwa kissru kull ma sabu. Insteraq ammont ta’ birra u alkohol li seta jinstab. Il-flus fil-cash register gew misruqin.

 

Il-kazin tal-football tas-Siggiewi gie attakkat. Saret herba shiha gewwa l-kazin u dak li ma setax jinsteraq gie mkisser.

 

Il-kazin Laburista ta’ Hal Balzan gie attakkat u l-hgieg kollu mkisser kif giet imkissra wkoll l-arma tal-partit Laburista.

 

Il-kazin Laburista tal-Birgu gie attakkat. Meta ma rnexxilhomx jidhlu gewwa, in-Nazzjonalisti tefghu kwantita kbira ta’ fliexken lejn il-kazin. Qassis li pprova jwaqqafhom gie aggredit.

 

Trakk kbir b’ghaxra minn nies fuqu waqaf quddiem il-kazin Laburista ta’ Hal Tarxien ghal habta tal-5.30 ta’ wara nofs inhar. Qattghu il-posters kollha imbghad attakkaw il-kazin. Ippruvaw ukoll jaghtu n-nar hanut fil-qrib.

 

Il-kazin Laburista ta’ Wied il-Ghajn gie attakkat. Nazzjonalisti tefghu fliexken u gebel lejn il-kazin u kissru l-hgieg kollu u l-bieb. Eventwalment irnexxielhom jidhlu fil-kazin u kissru kollox. Insteraq l-alkohol li kien hemm fil-bar.

 

Minkejja t-tentattivi taghhom, in-Nazzjonalisti ma rnexxilhomx jidhlu fil-kazin Laburista ta’ Rahal il-Gdid. Ghalhekk kissru li sabu u ghamlu herba mill-faccata.

 

Il-kazin Laburista tal-Imsida gie attakkat b’armi tan-nar. Hafna mit-twieqi gew imkissra. Kien hemm attentat biex jidhlu fil-kazin.

 

Il-kazin Laburista ta’ Ta’ Xbiex gie attakkat darbtejn. L-ewwel darba fl-4.30 ta’ wara nofs inhar fil-jum tat-Tlieta wara l-elezzjoni. Il-posters gew imqatta u l-arma tal-Partit Laburista giet imkissra. Regghu marru fil-11.30 ta’ bil-lejl u uzaw Land Rover biex jipruvaw ikissru l-bieb ta’ barra biex jidhlu gewwa.

 

Il-kazin Laburista ta’ San Giljan gie attakkat u n-Nazzjonalisti rnexxielhom jidhlu gewwa fejn kissru kull ma sabu. Telghu fuq il-bejt u tellghu bandiera Nazzjonalista. Dak li ma setghux jew ma riedux ikissru gie misruq inkluz l-alkohol li sabu.

 

Giet attakkata wkoll id-dar tac-Chairman tal-Air Malta Albert Mizzi u tkissru t-twieqi kollha.

 

Il-kazin Laburista tal-belt gie attakkat u tkisser kull ma kien hemm gewwa.

 

Kiosk f’Putirjal gie attakkat u mahruq.

 

Dawk li dahlu f’dar ta’ attivista Laburista f’Bormla kissru kull ma sabu u harqu l-kamra tas-sodda.

 

Tkissir fil-kazin Laburista tal-Furjana

 

Ix-shutter tal-kazin Laburista ta' Birkirkara.

(il-mudguard tat-trakk li faqa x-shutter baqa' mwahhal fil-post)

 

Parti mill-hsara fid-dar ta' Joe Debono Grech

 

Parti mill-hsara kbira fil-kazin Laburista ta' Santa Venera

 

Ix-shutter tat-teatru Orpheum fil-Gzira

 

Kiosk ta' Laburist li tkisser ghal kollox.

 

 

25 ta' Gunju 1988

 

Waqt li l-Partit Laburista kien oggezzjona ghad-dhul tal-HMS Ark Royal fil-portijiet Maltin u kien mobilizzat l-Isla ... hdejn il-Kwartieri Generali tal-PN kien hemm trakkijiet tal-Public Works Department mimlija gebel, bombi molotov u fliexken.

 

 

31 ta' Marzu 1989

Il-hruxija tal-S.A.G. fil-Birgu

 

Kien ilu s-snin ma tigi organizzata Regatta daqstant sportiva u ordnata bhal dik li saret nhar il-Gimgha, 31 ta' Marzu, 1989 f'Xatt ir-Rizq. Tant hu hekk li l-unuri nqasmu bejn it-tlitt ibliet tal-Birgu, l-Isla u Bormla. Dawk kollha li kienu qeghdin jassistu ghal dawn it-tigrijiet ma raw l-ebda incidenti bejn id­-distretti partecipanti. Il-Kunsill tar-Regatta, responsabbli ghall-organizzazzjoni ta' din l-­attivita bl-ghajnuna tal-Pulizija u ta' Dipartimenti ohra tal-gvern, fl-ebda stadju ma ddecieda jew hass il-bzonn li jintbaghtu xi rinforzi. Ma kien qed jigri xejn li jiggustifika indhil minn membri armati tal-SAG. Inqala' biss argument bejn zewg dilettanti tat-tigrijiet tad-dghajjes li gie kkontrollat dak il-­hin stess mill-bosta pulizija prezenti. F'daqqa wahda wasal serbut karozzi suwed tal-SAG (Special Assignment Group) li hargu bhal lehha ta' berqa u sparaw aktar minn 1,000 tir ta' gass tad-dmugh fuq id-dilettanti sportivi li bhas-soltu kienu mal-familji taghhom isegwu t-­tigrijiet. It-tigrijiet tad-dghajjes kienu mahsuba li jibdew fis-2.00 ta' wara nofs in-nhar. Fis-1.18 l-­iskwadristi tal-SAG kienu diga migbura ghal-lest. Imbaghad, minghajr l-ebda raguni, attakkaw, sawtu u ggassjaw lill-folla, ghal xejn b'xejn. Lanqas il-Pulizija prezenti ma helsuha ghaliex dawn ukoll gew attakkati bil-gass tad-dmugh, tant li tmienja kellhom jiddahhlu l-isptar San Luqa.

 

Hadd ma jehlisha minn taht l-S.A.G. l-anqas familja bit-tfal zghar. Tefghulhom il-gass tad-dmugh ukoll.

 

L-anzjani jduqu l-kefrija tal-S.A.G. Anzjan wahdu x'periklu qieghed johloq? Dan il-pulizija jerfa jdejh biex isawwat lil anzjan.

 

L-anzjan jispicca mal-art.

 

L-anzjan mal-art jiprova jiddefendi ruhu.

 

Ghalfejn din il-kefrija kollha? Dan it-tifel mar jara r-regatta. Ara kif spicca.

 

---

 

1 ta' Dicembru 1992

 

F'attentat biex sidien ta' kmamar fl-Armier izommu l-propjeta taghhom, sfaw vittmi ta' hruxija vjolenti minn membri tal-S.A.G.

 

 

 

Settembru 1998

 

Rebha elettorali ohra ghall-Partit Nazzjonalista, u l-orgja ta' vjolenza Nazzjonalista tkompli.

 

  

  

   

     

 

Sensiela ta’ bombi li spiccat mar-rebha elettorali tal-PN f’Mejju 1987.

 

28 ta’ Dicembru 1977

Ittra bomba ntbaghtet li Prof. Edwin Grech li kien gie Malta biex jaghti servizz f’St. Luke’s waqt l-istrajk tat-tobba. L-ittra nfethet minn Karen, it-tifla tieghu, li bl-ispluzjoni tal-bomba sfat imtertqa. Huha Kevin kien indarab serjament. Il-funeral ta’ Karen sar it-2 ta’ Jannar 1978.

 

28 ta’ Dicembru 1977

Ittra bomba tasal id-dar tad-deputat Laburista Dr. Paul Chetcuti Caruana Hu wkoll kien qieghed jaghti s-servizz tieghu waqt l-istrajk tat-tobba. Fortunatament il-bomba ma haditx.

 

5 ta’ Gunju 1980

Santa Venera

Bomba qawwija splodiet mad-dar tal-Ispettur tal-Pulizija Gejtu Pace. Bl-ispluzjoni saret hsara kbira strutturali fil-bini specjalment fil-faccata. Inkiser ukoll xi hgieg minn djar fil-qrib.

 

7 ta’ Lulju 1980

Il-Belt

Spluzjoni qawwija qerdet kwazi ghal kollox l-ufficcju tal-Libyan Arab Airlines f’Misrah il-Helsien. Il-bomba tqeghdet wara x-shutter li bl-ispluzjoni safa mtajjar ghal nofs il-Misrah.

 

26 ta’ Lulju 1980

Hal Luqa

F’Galea Flats fi New Street, bomba kbira u qawwija splodiet fil-kuridur tal-flats fejn kien joqghod il-Kummissarju tal-Pulizija Dr. Lawrence Pullicino.

 

5 ta’ Awwissu 1980

Il-Belt

Bomba qawwija tal-hin nstabet wara l-bieb ewlieni tal-ufficcju tal-Libyan Arab Airlines. Dan kien it-tieni attakk fuq l-istess ufficcju fi ftit gimghat. Il-bomba nduna biha pulizija li kien qed jaghmel ir-ronda fl-inhawi.

 

27 ta’ Gunju 1982

Birkirkara

Fis-2.45 ta’ filghodu bomba bil-micca taqbad tpoggiet taht il-karozza tal-Maggur Alexander Grech, dak iz-zmien Kummissarju Elettorali Ewlieni. Il-bomba kienet ta’ daqs konsiderevoli intenzjonata biex taghmel hsara kbira.

 

4 ta’ Awwissu 1982

Naxxar

Fil-11.30 ta’ bil-lejl bomba splodiet mad-dar ta’ Joe Zammit, ufficcjal gholi tad-Dipartiment tal-Kummerc. Il-bomba ghamlet hoss kbir u kkawzat hsara fil-bieb ta’ barra u f’xi ghamara li kien hemm gewwa.

 

28 ta’ Mejju 1983

San Giljan

Bomba splodiet mal-faccata tad-dar ta’ Albert Mizzi, Chairman tal-Air Malta. Din il-bomba tpoggiet fi zmien meta kienu ghaddejjin tahdidiet kostituzzjonali bejn il-Gvern u Oppozizzjoni.

 

25 ta’ Settembru 1984

L-Imdina

Fis-7.45 ta’ filghaxija bomba nstabet fuq l-ghatba tal-bieb tal-Palazz tal-Arcisqof. Il-bomba li ma kienetx wahda kbira ma haditx avolja l-micca nghatat in-nar.

 

30 ta’ settembru 1984

Furjana

F’12.10 ta’ filghodu spluzjoni misterjuza ta’ bomba wara l-bieb tal-Arcipriet. Saret hsara kbira lill-faccata tad-dar u fil-bieb. Fid-dar kien hemm reqdin l-Arcipriet u ohtu.

 

2 ta’ Ottubru 1984

Marsa

Spluzjoni ta’ bomba ghamlet hsara fil-Monument tar-Repubblika fi Triq Dicembru Tlettax. Dan il-kaz kien wiehed minn bosta ta vandalizmu li kienu qed isiru f’dawk iz-zminijiet.

 

13 ta’ Ottubru 1984

Tas-Swatar (Had Dingli)

Fit-3.30 ta’ filghodu bomba qawwija splodiet fic-centru tal-computers. Dan l-att gie mfisser bhala wiehed terroristiku sabiex ifixkel l-amministrazzjoni tal-pajjiz. Saret hsara konsiderevoli fil-bini u fl-apparat sofistikat fil-Computer Room u l-Operations Section.

 

15 ta’ Ottubru 1984

Blata l-Bajda

Fil-11.00 ta’ bil-lejl splodiet bomba li tpoggiet f’wiehed mill-ventilaturi tal-kwartieri tal-MUSEUM. Ghalkemm il-hsara kienet zghira l-kaz gie mistharreg fid-dawl tat-tilwima li kienet tezisti dwar l-iskejjel privati.

 

25 ta’ Ottubru 1984

Furjana

Fil-11.00 ta’ bil-lejl bomba splodiet qrib il-karozza tal-Kummissjoni Gholja Ngliza f’Malta. Saret hsara fl-istess karozza u tkisser il-hgieg tal-bini tal-kummissjoni.

 

26 ta’ Ottubru 1984

Furjana

Fit-8.30 ta’ filghodu bomba nstabet taht karozza wieqfa quddiem il-bini tal-Europa Centre. Il-bomba ma splodietx u giet imnehhija mill-pulizija.

 

17 ta’ Novembru 1984

Furjana

Fis-sighat bikrin bomba splodiet mal-koxxa tal-bieb tal-Ambaxxata Taljana f’Malta. Giet ikkawzata hsara konsiderevoli fil-bieb u fil-faccata tal-bini.

 

19 ta’ Novembru 1984

H’Attard

Fid-9.15 ta’ filghaxija spluzjoni ta’ bomba sehhet mal-bieb tad-dar ta’ Monsinjur Francesco Canalini, raprezentant tal-Vatikan f’Malta. Saret hsara fil-bieb u l-faccata tad-dar.

 

12 ta’ Dicembru 1985

Il-Belt

Bomba splodiet mal-Istitut Kulturali Libyan f’Misrah il-Palazz.

 

18 ta’ Dicembru 1985

Tas-Sliema

Fid-9.00 ta’ filghaxija bomba qawwija splodiet mal-Ghassa tal-Pulizija. L-ispluzjoni damdmet u farkket hajt u kkagunat hsarat kbar fl-ufficcju tal-Ghassa. Zewg pulizija korrew gravi u zewg pulizija ohra u tifla zghira sofrew griehi hfief.

 

17 ta’ Ottubru 1986

Hal Safi

Fil-11.45 ta’ bil-lejl spluzjoni ta’ bomba ghamlet hsara kbira fil-Kazin Laburista ta’ Hal Safi. Kissret parti mix-shutter u l-ghamara li kien hemm gewwa. Il-bomba tpoggiet man-naha tax-xellug tal-kazin fejn hemm dar ta’ wiehed Laburist.

 

21 ta’ Jannar 1987

Zurrieq

Fl-10.00 ta’ bil-lejl, spluzjoni ta’ bomba li tqeghdet mar-razzett tad-deputat Laburista Reno Calleja. Giet ikkawzata hsara kbira fil-bini u tkissret l-ghamara li kien hemm gewwa fil-vicin.

 

16 ta’ Frar 1987

Qrendi

Fl-10.15 ta’ bil-lejl rapport lill-pulizija kien qal li tliet persuni nizlu minn karozza u poggew bomba wara l-bieb tad-dar tal-ex Ministru Laburista Guze Cassar. Irrizulta li l-bomba kienet maghmula minn splussiv TNT u nstab li l-micca kellha l-ponta taghha mahruqa diga.

 

 

 

Vjolenza ohra Nazzjonalista ...

 

F’April 1988 surgent tal-Pulizija gie msawwat minn Nazzjonalisti fl-ghassa stess.

 

Fl-10 ta’ April 1988 Nazzjonalisti li kienu sejrin ghall-mass meeting fir-Rabat sawwtu pulizija.

 

Fl-Lulju 1988 Nazzjonalisti attakkaw surgent tal-Pulizija f’Santa Venera.

 

F’Marzu 1989 Nazzjonalisti attakkaw il-kazin Laburista ta’ Haz Zabbar u ghamlu hsara.

 

F’Mejju 1989 karozza ta’ attivista Laburista Charlie Grima li kienet ipparkjata faccata tad-dar ta’ Dr. Fenech Adami kienet il-mira ta’ att vandalu meta xi hadd tefa’ spray mal-karozza.

 

F’Marzu 1990 partitarju akkanit Nazzjonalista Louis Psaila wara li hareg mid-dar ta’ Louis Galea spara fuq id-dar tal-ministru.

 

Fit-2 ta’ Frar 1992 canvassers ta’ Ninu Zammit u Louis Galea sparaw fuq xulxin fis-Siggiewi.

 

Fil-lejl tat-8 ta’ Frar 1992 kriminali dahlu fil-fabbrika ta’ kandidat Laburista Charles Farrugia u wara li ghamlu hsara enormi fl-apparat liema hsara kienet tammonta ghal ghexieren ta’ eluf ta’ liri, kitbu b’zebgha blu il-kliem PN u GWIDO. Il-hsara kkawzat l-gheluq tal-fabbrika.

 

Fit-12 ta’ Frar 1992 il-kazin Laburista ta’ Hal Kirkop gie attakkat. Saret hsara lill-ghamara u mejda tal-billiards u dawk li ghamlu dan kitbu wkoll PN u kliem oxxen.

 

Fl-14 ta’ Marzu 1992 kriminali dahlu fil-kiosk Burger McChip fil-bajja ta’ San Gorg, harqu l-kiosk u kitbu 13000 PN.

 

F’Settembru 1998, 11 il-partitarju Nazzjonalista inkluz pulizija ittellghu il-qorti wara li attakkaw Laburisti, ikkawzawlhom griehi u ghamlu hsara ta’ aktar minn Lm500 f’karozza Peugeot 106.

 

F’April 2001 zewg Nazzjonalisti instabu hatja ta’attakk vjolenti fuq Tarcisio Mifsud wara r-rebha elettorali Nazzjonalista tal-1998.

 

F'Mejju 2004, crew ta' Super One kienu mistiedna ghal konferenza stampa fil-kwarieri tal-PN. MaltaToday tat-30.5.2004 iddeskriviet x'gara, "When the press conference was over, the Super One cameraman was asked to switch off his camera. He complied by pulling out the battery, but not content with the move, PN officials accosted the One News team and accused them of unethical behaviour. PN Information office Gordon Pisani went as far as reminding the journalists and cameraman that they were guests at the PN headquarters."

 

Il-Hadd 24 ta’ Frar 2008, wara mass meeting Nazzjonalista f’Ta’ Sliema giet attakkata u saret hsara lid-dar ta’ Harry Vassallo, Chairman tal-Alternattiva Demokratika.

 

Vjolenza ohra kontra l-Laburisti ...

 

F’Settembru 2004 ragel faqa’ wiehed mit-tyres tal-karozza tas-Sindku Laburista tal-Marsa.

 

Fil-11 ta’ Settembru 2004 irgiel aggredew lis-Sindku Laburista tax-Xghajra u l-mara tieghu.

 

28 ta’ Mejju 2005 sar attentat kontra d-dar tas-Sindku Laburista ta’ Hal Qormi fejn nar ghamel hsara kbira lill-faccata tad-dar. In-nar beda meta tyre li ntefa’ mal-bieb ta’ barra, nghata n-nar.

 

Fit-3 ta’ Jannar 2006 sar attentat vjolenti iehor fuq id-dar tas-Sindku Laburista ta’ Hal Qormi meta nghata n-nar il-bieb ta’ barra tad-dar.

 

Fis-6 ta’ Marzu 2007 sar attentat fuq id-dar tas-Sindku Laburista tal-Hamrun Dr. Luciano Busuttil. Inghatat in-nar karozza quddiem id-dar u l-bieb ta’ barra tad-dar. Martu u ibnu ittiehdu l-isptar wara li belghu id-duhhan.

 

Fit-3 t’April 2007 il-karozza ta’ Brian Zammit, kunsillier Laburista fil-Floriana, inqerdet ghal kollox wara li nghatat in-nar.

 

Fit-3 t’Awwissu 2007 inghata n-nar lill-ufficcju tal-Membru Parlamentari Laburista Jose’ Herrera.

 

Fid-29 ta’ Dicembru 2007 saret hsara volontarja fuq il-karozza tal-kunsillier Laburista Raymond Tabone minn San Pawl il-Bahar. Dan wara li kien diga rcieva telefonata b’theddid.

 

Fil-31 ta’ Dicembru 2007 kien imiss lis-sindku Laburista tal-Birgu li jsofri hsara kbira fil-karozza tieghu, hsara ta’ eluf ta’ Ewro. Dan wara li kien ircieva sitt telefonati anonimi ftit qabel.

 

Fit-28 ta’ Frar 2008, is-sindku Laburista ta’ Haz Zebbug Brian Bonnici, helisha hafif meta sehh incident wara li xi hadd hall il-boltijiet ta’ wahda mir-roti ta’ quddiem tal-karozza tieghu.

Wara s-swat li qalghu ir-refugjati minn taht idejn suldati Maltin, hargu xi elementi estremisti u vjolenti fil-PN. Wiehed minnhom xejn anqas mill-Vici Sindku ta' Hal Safi.

 

Kif mistenni, is-Segretarju Generali tal-PN Joe Saliba biex minghalih imewwet sitwazzjoni gravi ghall-PN u biex ma jidhirx ikrah ma' Dr. Gonzi, accetta apologija semplici minn Alexis Callus (li huwa n-neputi ta' Dr. Gonzi). Imma Lou Bondì f'The Times tad-29 ta' Jannar 2005 widdeb lill-PN b'mod car…

 

Alexis Callus, a 24-year-old Nationalist Party local councillor and deputy mayor of Safi, should resign his post in the council as well as from the party. Enough facts about his beliefs and activities have emerged to prove that he flirts heavily with racist ideas and subscribes to an extreme-right wing political philosophy. It is quite clear that this young man is not politically mature enough to realise the danger of the ideas he has been playing around with. Mr Callus jokes on the internet about beating up Sudanese refugees. He thinks that Benito Mussolini was "a visionary" and "a great statesman, the founder of Europe as we know it today". He thinks that one of the proofs that Turkey is culturally unfit to become an EU member is that we have sayings like haqq it-Torok (curse the Turks) and ikrah daqs Tork (as ugly as a Turk). He uses political terminology straight out of an Italian fascist's handbook and worked on a website chock-full of Hitler quotes and racist comments. This PN councillor helped to advertise the Norman Lowell meeting in Safi on the internet and was present for it. When Mr Callus's beliefs were made public, he immediately denounced them. Having spent months spouting right-wing rubbish on the internet, he immediately retracted every word he floated in cyberspace. Mr Callus even tried to justify his presence at the extreme right-wing Safi rally which he had advertised by claiming that he wanted to ensure Mr Lowell's ideas would not exert "a bad influence" on his Safi constituents. Yeah right. Mr Callus has yet another questionable virtue to add to his already shameful repertoire. He seems to have no problem to speak with a forked tongue. Mr Callus is not just an extreme right-winger. He also embraces other views which are as colourful as they are despicable. NGOs who help refugees and illegal aliens in detention, for instance, are called "the new mafia". Archbishop Michael Gonzi, in this PN councillor's view, was right to deny Labourites a decent burial three decades ago. And he opines that this government looks positively at such a view. Politically, this man lives in his own world. What has the PN done about all this? Joe Saliba, the PN secretary general, said that Mr Callus admitted his mistake and was "forgiven". This is not good enough. It would have been acceptable had Mr Callus committed one foolish mistake. The facts, however, show that he adheres to beliefs that are clearly at odds with those of the Nationalist Party. For a party to forgive someone who commits a genuine mistake and be prepared to take the flak is a magnanimous act. To accept that the PN is represented in Safi by an extreme right-winger with racist views is not. Racism, xenophobia and neo-fascist beliefs cannot be treated lightly, particularly at present. The Nationalist Party, a Christian democratic party in government of an EU member, cannot have a man who embraces them speak in its name. Mr Callus, a deeply misguided young man, is free to join a party which shares his views. But that party cannot be the PN. He must go now before it becomes too late.

 

 

Nhar il-Hamis 13 ta' Marzu 2003 zghazagh Nazzjonalisti minn sebgha gruppi differenti inghaqdu bejniethom biex jipprotestaw u juru lil kulhadd li ma jaqblux mal-MLP dwar l-Unjoni Ewropea. B'daqshekk ma hemm xejn hazin, drajnihom dawn it-teatrini . . . IMMA tafu fejn marru jipprotestaw? Ezatt fit-tarag tal-Kwartieri Generali tal-Partit Laburista il-Hamrun. Inkredibbli. Ma ghazlux dan il-post b'kumbinazzjoni, setghu jiprotestaw f'elf post iehor f'Malta imma ghazlu dan il-post biex jipprovokaw lill-Laburisti. U GHAX IL-LABURISTI JEMMNU U JOBBDU LILL-MEXXEJ TAL-PARTIT, MA JAQGHUX GHAL PROVOKAZZJONI U FIL-FATT HADD MA GHAMLILHOM XEJN. Mur gib lil xi ghaqda jew grupp Laburista tmur quddiem il-bieb principali tad-Dar Centrali tal-PN f'Tal Pieta, mur ara kemm akkuzi ta' provokazzjoni u kemm inkunu qeghdin nistiednu l-inkwiet b'idejna. Tinsewx x'ghamlulhom lil Wenzu Mintoff u Tony Abela fuq il-fosos, tinsewx li akkuzawhom bi provokazzjoni u ghamlu ghalihom. Huwa facli li wiehed jgharaf il-periklu ta' manuvri malinni Nazzjonalisti biex jaqalghu l-inkwiet u nikkundanna bil-qawwa kollha din il-provokazzjoni. Qatt kont tobsor li kellhom ikunu n-Nazzjonalisti stess li jergghu ireggghuna lura ghas-snin tmenin? . . . imma din id-darba l-Laburisti mhux qed jaqghu ghal-provokazzjoni.

 

 

Ghaliex il-Partit Nazzjonalista huwa partit perikoluz?

 

12 ta’ Frar 2006 - L-MLP organizza protesta fil-Hamrun li bdiet minn quddiem il-kazin Laburista faccata tal-knisja. Il-kazin Nazzjonalista jigi kwazi faccata tal-kazin Laburista u l-eluf li ngabru ovvjament kienu wkoll quddiem il-kazin Nazzjonalista. Il-kazin Nazzjonalista kien miftuh berah. Ghaliex? Kien hemm xi pjan malizzjuz? Forsi li jistieden xi ras shuna Laburista jahbat ghal-kazin? Il-mossa Nazzjonalista saret ovvja meta wara li l-folla ghaddiet minn quddiem il-kazin Nazzjonalista fi triqitha lejn il-palk biex tisma lill-kelliema, u wara li ma nqala xejn … il-kazin Nazzjonalista inghalaq!!! Is-sens komun jghidlek li biex ma jinqalax inkwiet l-ewwel taghlaq il-kazin meta jkun hemm il-folla, imbaghad meta l-folla titlaq, tiftah il-kazin. In-Nazzjonalisti jahdmu bil-maqlub. Waqt id-dimostrazzjoni Laburista hallew il-kazin miftuh berah u meta ghaddiet il-folla u ma nqala xejn, ghalqu l-kazin. Jekk dan mhux tinbix mela x’hinu? Fis-snin tmenin il-Laburisti kienu jaqghu ghal din it-tip ta’ provokazzjoni u n-Nazzjonalisti kienu jilaghbuha tal-vittmi, imma issa l-istorja nbidlet. Li ma nbidlux huma biss it-tentattivi Nazzjonalisti biex jaqalghu l-inkwiet.

 

 

Rakkont fil-qosor ta’ vittma Laburista

 

I too have a personal experience which prompts me not to forget. On the night when the 1987 election results were out and the PN supporters took over our streets, a group of armed thugs entered the airport and identified me as a personal aide of the then Labour Prime Minister. A person known to me pointed a loaded gun while the others spat in my face and manhandled me. Two police officers just looked on with a smirk of satisfaction on their face. Thanks only to a group of Thompson arrivals who intervened, providing a human shield and transporting me home in their coach, I lived to tell the tale. The first day of the 1987 Nationalist administration marked the beginning of an ordeal of mental torture which became institutionalised and up to 1996 I was so badly discriminated against that our Constitutional Court found Air Malta, my former employer, guilty of inhuman and degrading treatment and awarded me financial compensation.

 

Charles J. Buttigieg

The Times 14.4.2007

 

 

 

Theddid Vjolenti mill-hamalli Nazzjonalisti

 

… the f-word falling from the lips of a 19-year-old youth who had had enough of cameras being shoved in his face for 30 minutes so that his private conversation with his aunt and mother could be recorded and broadcast for partisan purposes. I respect him for standing up for me, and I admire his restraint in using only the f-word and not also the matching reverse salute. At his age, I would have grabbed the nearest camera, shoved it down the cameraman’s mouth and out the other end.

 

Daphne Caruana Galizia, The Malta Independent on Sunday 24.2.2008